"Chủ hộ kinh doanh đóng BHXH bắt buộc 29,5%: đóng bao nhiêu, ai phải đóng?"
Từ năm 2026, chủ hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai phải tham gia BHXH bắt buộc với mức đóng 29,5%. Bài viết giải đáp ai phải đóng, đóng bao nhiêu và đóng như thế nào.

Từ năm 2026, chủ hộ kinh doanh chính thức bước vào diện đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc. Đây là thay đổi lớn nhất với khu vực kinh tế hộ gia đình trong nhiều năm qua: trước đây, chủ hộ chỉ tham gia BHXH tự nguyện nếu muốn, còn từ nay, một bộ phận chủ hộ sẽ phải đóng bắt buộc với mức 29,5% tiền lương làm căn cứ đóng.
Ai phải đóng BHXH bắt buộc?
Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, và Nghị định 158/2025, chủ hộ kinh doanh đã đăng ký kinh doanh thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc nếu hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai.
Lộ trình áp dụng chia theo quy mô doanh thu. Từ ngày 1/1/2026, những hộ kê khai doanh thu trên 1 tỷ đồng mỗi năm phải tham gia BHXH bắt buộc. Các hộ còn lại sẽ phải tham gia chậm nhất từ ngày 1/7/2029. Nói cách khác, hộ lớn vào diện bắt buộc trước, hộ nhỏ được lùi thời hạn, nhưng đến giữa năm 2029 thì tất cả chủ hộ kinh doanh đã đăng ký đều phải đóng.
Đóng bao nhiêu tiền mỗi tháng?
Mức đóng BHXH bắt buộc của chủ hộ kinh doanh là 29,5% tiền lương làm căn cứ đóng. Tỷ lệ này gồm ba phần: 22% vào quỹ hưu trí và tử tuất, 3% vào quỹ ốm đau và thai sản, 4,5% vào quỹ bảo hiểm y tế. Đóng một khoản nhưng chủ hộ được hưởng cả ba chế độ: lương hưu và trợ cấp khi qua đời cho thân nhân, trợ cấp ốm đau thai sản, và quyền lợi khám chữa bệnh bằng bảo hiểm y tế.
Tiền lương làm căn cứ đóng do chủ hộ tự chọn, trong khoảng từ mức tham chiếu trở lên và tối đa bằng 20 lần mức tham chiếu. Mức tham chiếu từ ngày 1/7/2026 là 2.530.000 đồng một tháng. Như vậy, mức đóng thấp nhất là 746.350 đồng một tháng, tương ứng với việc chọn tiền lương làm căn cứ đóng bằng đúng mức tham chiếu. Mức đóng cao nhất là 14.927.000 đồng một tháng, tương ứng với việc chọn mức trần gấp 20 lần mức tham chiếu.
Chọn mức đóng cao thì sau này lương hưu cao, chọn mức thấp thì gánh nặng trước mắt nhẹ. Sau khi đóng đủ 12 tháng, chủ hộ được chọn lại mức tiền lương làm căn cứ đóng nếu muốn thay đổi, linh hoạt theo tình hình buôn bán từng năm.
Đóng theo kỳ nào, hạn chót khi nào?
Chủ hộ không bắt buộc phải đóng từng tháng một. Pháp luật cho phép chọn một trong ba phương thức: đóng hằng tháng, đóng 3 tháng một lần hoặc đóng 6 tháng một lần. Hạn nộp chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng ngay sau tháng của chu kỳ đóng. Ví dụ, chọn đóng theo quý thì phải nộp xong trước khi hết tháng đầu tiên của quý sau.
Việc cho đóng theo quý hoặc theo nửa năm là điểm thuận lợi cho hộ kinh doanh, vì dòng tiền của hộ thường không đều như lương của người làm công ăn lương. Chủ hộ nên chọn kỳ đóng phù hợp với chu kỳ thu tiền của mình để tránh bị chậm đóng.
Ai được miễn đóng?
Không phải chủ hộ nào cũng phải đóng. Pháp luật miễn tham gia BHXH bắt buộc cho hai trường hợp. Thứ nhất, chủ hộ đã đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định. Thứ hai, chủ hộ đã thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc theo một nhóm khác, ví dụ vừa làm chủ hộ vừa đang làm việc theo hợp đồng lao động và đã đóng BHXH bắt buộc ở đơn vị sử dụng lao động. Trong trường hợp này, chủ hộ không phải đóng thêm một lần nữa với tư cách chủ hộ.
Có một ngoại lệ đáng chú ý: người đã đủ tuổi nghỉ hưu nhưng còn thiếu tối đa 6 tháng đóng BHXH để đủ điều kiện hưởng lương hưu thì không thuộc diện miễn. Trường hợp này được phép đóng một lần cho số tháng còn thiếu để đủ điều kiện hưởng lương hưu, thay vì phải chờ đợi hoặc bỏ luôn quyền lợi.
Vì sao BHXH TP.HCM tạm dừng thu?
Thời gian qua, nhiều chủ hộ kinh doanh thắc mắc vì nhận được thông tin về việc tạm dừng thu BHXH bắt buộc. Cụ thể, Bảo hiểm xã hội TP.HCM đã ban hành Công văn 5628/BHXH-QLT ngày 20/7/2026, tạm dừng thu BHXH bắt buộc đối với hộ kinh doanh có doanh thu dưới 1 tỷ đồng mỗi năm.
Đây là văn bản của riêng Bảo hiểm xã hội TP.HCM. Đến nay chưa có xác nhận rằng việc tạm dừng này áp dụng trên cả nước. Chủ hộ ở các tỉnh, thành khác không nên tự suy ra rằng mình cũng được tạm dừng thu, mà nên liên hệ trực tiếp với cơ quan bảo hiểm xã hội nơi đăng ký kinh doanh để hỏi rõ.
Đóng rồi được hưởng gì?
Từ năm 2026, chỉ cần đóng đủ 15 năm là đã đủ điều kiện về thời gian để hưởng lương hưu, thay vì 20 năm như trước đây. Với chủ hộ bắt đầu đóng từ năm 2026, 15 năm là khoảng thời gian không dài, và việc đóng sớm giúp đủ điều kiện hưởng hưu đúng tuổi. Chủ hộ nên tính toán mức đóng phù hợp với thu nhập thực tế của hộ, đóng đều và đúng hạn để quyền lợi không bị gián đoạn.



Discussion
No comments yet