"Dự thảo Luật BHXH sửa đổi: lao động nền tảng số sắp phải đóng BHXH bắt buộc?"
Dự thảo Luật BHXH sửa đổi trình Quốc hội ngày 21/10/2026 đề xuất đưa lao động nền tảng số vào diện đóng BHXH bắt buộc theo lộ trình, bỏ giới hạn ủy quyền nhận lương hưu và nhiều điểm mới khác. Đây mới chỉ là dự thảo, chưa có hiệu lực.

Ngày 21/10/2026, dự thảo Luật Bảo hiểm xã hội sửa đổi đã được trình Quốc hội khóa XVI tại kỳ họp thứ hai. Trong đó, đề xuất đưa lao động nền tảng số vào diện đóng BHXH bắt buộc đang thu hút nhiều sự chú ý, bởi nó chạm đến hàng triệu người làm việc qua ứng dụng như tài xế công nghệ và người giao hàng. Nhưng cần nhấn mạnh ngay từ đầu: đây mới chỉ là dự thảo, chưa có hiệu lực.
Dự thảo có hiệu lực chưa?
Chưa. Dự thảo được trình Quốc hội ngày 21/10/2026 và đang trong quá trình xem xét, cho ý kiến. Ngày có hiệu lực được đề xuất là 1/3/2027, nhưng đó cũng chỉ là đề xuất. Quốc hội có thể thông qua toàn bộ, thông qua một phần, sửa đổi hoặc lùi thời điểm có hiệu lực tùy theo kết quả thảo luận. Mọi quy định hiện hành của Luật Bảo hiểm xã hội 2024 vẫn đang có hiệu lực đầy đủ và phải tiếp tục thực hiện cho đến khi có luật mới được thông qua.
Lao động nền tảng số có phải đóng BHXH bắt buộc không?
Đây là câu hỏi được quan tâm nhiều nhất trong dự thảo. Câu trả lời ngắn gọn là: chưa phải đóng ngay, nhưng có thể sẽ phải đóng trong tương lai theo một lộ trình cụ thể.
Dự thảo đề xuất đưa người lao động làm việc trên nền tảng số và người lao động không có quan hệ lao động vào diện tham gia BHXH bắt buộc, nhưng việc mở rộng này sẽ thực hiện theo lộ trình do Chính phủ và Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định. Nói cách khác, ngay cả khi luật được thông qua, nhóm lao động này cũng không tự động phải đóng BHXH bắt buộc từ ngày luật có hiệu lực, mà sẽ có thêm một bước quyết định về đối tượng cụ thể và thời gian áp dụng.
Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, cơ quan thẩm tra dự thảo, cho rằng phạm vi mở rộng diện tham gia BHXH bắt buộc trong dự thảo hiện nay vẫn còn quá rộng. Ý kiến này cho thấy nội dung về lao động nền tảng số có thể còn được thu hẹp hoặc làm rõ thêm trước khi luật được thông qua.
Bảy điểm mới đáng chú ý trong dự thảo
Ngoài vấn đề lao động nền tảng số, dự thảo còn đề xuất nhiều điểm mới khác. Dưới đây là bảy nội dung đáng chú ý nhất.
Thứ nhất, người đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội hằng tháng sẽ không tham gia BHXH bắt buộc hay BHXH tự nguyện. Quy định này nhằm tránh trùng lặp chế độ: người đã có trợ cấp hưu trí xã hội hằng tháng thì không cần đóng thêm BHXH.
Thứ hai là đề xuất mở rộng diện tham gia BHXH bắt buộc sang lao động nền tảng số và lao động không có quan hệ lao động theo lộ trình, như đã trình bày ở trên.
Thứ ba, người lao động được tự đóng thêm bảo hiểm hưu trí bổ sung mà không cần doanh nghiệp đóng cùng. Hiện nay, bảo hiểm hưu trí bổ sung thường gắn với doanh nghiệp tổ chức cho người lao động. Đề xuất mới cho phép cá nhân tự tham gia, mở thêm một kênh tích lũy cho tuổi già ngoài lương hưu từ BHXH bắt buộc.
Thứ tư, bỏ giới hạn 12 tháng đối với việc ủy quyền nhận lương hưu và trợ cấp BHXH. Hiện nay, người hưởng lương hưu ủy quyền cho người khác nhận thay tối đa 12 tháng. Dự thảo bỏ giới hạn này, giúp người già yếu, người sống xa nơi chi trả hoặc người đang ở nước ngoài ủy quyền dài hạn thuận tiện hơn, không phải làm thủ tục gia hạn mỗi năm.
Thứ năm, trong tháng đầu tiên đi làm, nếu người lao động nghỉ ốm từ 14 ngày làm việc trở lên thì vẫn phải đóng BHXH của tháng đó.
Thứ sáu, đơn vị không có tổ chức công đoàn cơ sở được tự quyết định số ngày nghỉ dưỡng sức cho người lao động.
Thứ bảy, thời gian đóng BHXH lẻ trước tuổi nghỉ hưu được chuyển sang giai đoạn sau để tính trợ cấp một lần. Cụ thể, với lao động nam có thời gian đóng trên 35 năm và lao động nữ trên 30 năm, mỗi năm đóng thừa được tính trợ cấp một lần bằng 0,5 lần mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH.
Nghị định 283/2026: phạt nặng chậm trả lương và không khám sức khỏe định kỳ
Một văn bản đã có hiệu lực mà doanh nghiệp cần lưu ý là Nghị định 283/2026 về xử phạt vi phạm trong lĩnh vực lao động, có hiệu lực từ ngày 10/9/2026.
Theo nghị định này, doanh nghiệp trả lương chậm cho người lao động có thể bị phạt đến 100 triệu đồng. Mức phạt cụ thể tùy thuộc vào số lao động bị trả chậm và thời gian chậm trả.
Cũng theo Nghị định 283/2026, doanh nghiệp không tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho người lao động có thể bị phạt đến 150 triệu đồng. Khám sức khỏe định kỳ là nghĩa vụ của doanh nghiệp, không phải quyền lợi tùy chọn.
Người lao động và doanh nghiệp nên làm gì lúc này?
Với dự thảo Luật BHXH sửa đổi, việc cần làm lúc này là theo dõi, chưa phải hành động. Dự thảo còn phải qua nhiều vòng thảo luận tại Quốc hội và có thể thay đổi đáng kể trước khi được thông qua.
Với Nghị định 283/2026 thì khác: nghị định đã có hiệu lực từ ngày 10/9/2026, doanh nghiệp phải tuân thủ ngay. Hai việc cần rà soát ngay là trả lương đúng hạn và tổ chức khám sức khỏe định kỳ đầy đủ.



Discussion
No comments yet