"Rút BHXH một lần 2026: ai còn được rút, ai không?"
Luật BHXH 2024 chia người lao động thành hai nhóm theo thời điểm tham gia 1/7/2025. Nhóm tham gia trước vẫn được rút một lần sau 12 tháng nghỉ việc, nhóm tham gia sau thì không, trừ một số trường hợp đặc biệt.

Rút bảo hiểm xã hội một lần là câu hỏi được người lao động quan tâm nhiều nhất mỗi khi nghỉ việc. Từ ngày 1/7/2025, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 đã thay đổi căn bản quyền rút một lần: không phải ai nghỉ việc đủ 12 tháng cũng được rút nữa. Quyền rút hay không giờ đây phụ thuộc vào thời điểm người lao động bắt đầu tham gia BHXH.
Ai còn được rút sau 12 tháng nghỉ việc?
Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và Nghị định 158/2025 chia người lao động thành hai nhóm, lấy mốc ngày 1/7/2025, là ngày Luật Bảo hiểm xã hội 2024 có hiệu lực.
Nhóm thứ nhất là người đã tham gia BHXH trước ngày 1/7/2025. Nhóm này giữ nguyên quyền rút BHXH một lần như trước đây: sau 12 tháng không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc và cũng không tham gia BHXH tự nguyện, nếu có thời gian đóng dưới 20 năm và có đơn đề nghị, người lao động được rút BHXH một lần. Đây là nhóm đông nhất hiện nay, vì phần lớn người lao động đang làm việc đều đã tham gia BHXH từ trước mốc 1/7/2025.
Nhóm thứ hai là người bắt đầu tham gia BHXH lần đầu từ ngày 1/7/2025 trở đi. Nhóm này không còn được rút BHXH một lần chỉ vì đã nghỉ việc đủ 12 tháng. Muốn rút, người lao động thuộc nhóm này phải rơi vào một trong các trường hợp đặc biệt mà luật liệt kê. Nếu không thuộc trường hợp đặc biệt, dù nghỉ việc bao lâu, họ cũng không được rút một lần mà phải giữ lại thời gian đóng để hưởng các chế độ sau này.
Nhóm tham gia sau 1/7/2025 chỉ được rút trong trường hợp nào?
Người lao động bắt đầu tham gia BHXH từ ngày 1/7/2025 chỉ được rút BHXH một lần khi thuộc một trong các trường hợp sau. Thứ nhất, đã đủ tuổi nghỉ hưu nhưng thời gian đóng BHXH chưa đủ 15 năm. Thứ hai, ra nước ngoài để định cư. Thứ ba, đang mắc một trong các bệnh nguy hiểm đến tính mạng như ung thư, bại liệt, xơ gan mất bù, lao nặng hoặc nhiễm HIV đã chuyển sang giai đoạn AIDS. Thứ tư, bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên. Thứ năm, là người khuyết tật đặc biệt nặng.
Các trường hợp này đều phải có giấy tờ chứng minh theo quy định, ví dụ quyết định ra nước ngoài định cư, hồ sơ bệnh án, hoặc kết luận giám định mức suy giảm khả năng lao động. Quy định này nhằm giữ người lao động ở lại hệ thống an sinh lâu dài, thay vì rút hết tiền rồi về già không còn gì.
Rút được bao nhiêu tiền?
Mức hưởng BHXH một lần được tính theo công thức chung, không phân biệt hai nhóm. Mỗi năm đóng BHXH trước năm 2014 được tính bằng 1,5 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH. Mỗi năm đóng từ năm 2014 trở đi được tính bằng 2 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH. Mức bình quân này là bình quân tiền lương của toàn bộ quá trình đóng, có điều chỉnh theo chỉ số giá.
Ví dụ, một người lao động đóng BHXH được 10 năm, toàn bộ từ năm 2014 trở đi, với mức bình quân tiền lương tháng đóng là 7 triệu đồng, thì số tiền rút một lần là 10 năm nhân 2 tháng nhân 7 triệu, bằng 140 triệu đồng.
Không có quy định về thời gian đóng tối thiểu để được rút BHXH một lần. Người lao động đóng vài tháng rồi nghỉ việc vẫn có thể rút, miễn là thuộc diện được rút và đáp ứng điều kiện về thời gian chờ 12 tháng đối với nhóm tham gia trước 1/7/2025.
Thủ tục và thời gian giải quyết?
Thủ tục rút BHXH một lần không phức tạp. Người lao động chuẩn bị hồ sơ theo mẫu 14-HSB và nộp tại cơ quan bảo hiểm xã hội nơi cư trú hoặc nơi đóng BHXH cuối cùng. Hồ sơ gồm đơn đề nghị hưởng BHXH một lần và sổ BHXH. Trường hợp rút vì lý do đặc biệt như ra nước ngoài định cư hoặc mắc bệnh hiểm nghèo thì nộp thêm giấy tờ chứng minh lý do đó.
Cơ quan bảo hiểm xã hội phải giải quyết trong thời hạn 7 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Người lao động nên kiểm tra kỹ hồ sơ trước khi nộp để tránh phải đi lại nhiều lần, nhất là sổ BHXH phải được chốt đầy đủ quá trình đóng đến thời điểm nghỉ việc.
Rút rồi có mất gì không?
Đây là câu hỏi quan trọng nhất mà nhiều người bỏ qua khi quyết định rút. Rút BHXH một lần đồng nghĩa với việc mất toàn bộ thời gian đã đóng để tính hưởng lương hưu sau này. Người đã đóng 10 năm mà rút một lần thì 10 năm đó coi như không còn, nếu sau này đi làm lại và đóng tiếp thì thời gian đóng được tính lại từ đầu. Với người đã đóng gần đủ 15 năm để hưởng lương hưu, rút một lần có thể là quyết định rất đắt giá.
Thay vì rút, người lao động có thể bảo lưu thời gian đã đóng để sau này đóng tiếp, tham gia BHXH tự nguyện trong thời gian chưa có việc làm, hoặc chờ hưởng trợ cấp hằng tháng nếu đã đủ tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ 15 năm đóng.
Rút BHXH một lần là quyền, nhưng là quyền nên dùng thận trọng. Số tiền rút được tiêu hết trong vài tháng, trong khi lương hưu là khoản thu nhập đều đặn suốt đời. Trước khi nộp đơn rút, người lao động nên tự hỏi mình đã thực sự cần tiền ngay hay chưa, và đã cân nhắc đủ các phương án giữ lại thời gian đóng hay chưa.



Discussion
No comments yet